Tại nhiều đô thị lớn trên thế giới, mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” đang ngày càng được chú trọng như một giải pháp phát triển không gian đô thị bền vững, đồng thời tạo động lực mới cho du lịch và kinh tế dịch vụ. Tại Đà Nẵng, Da Nang Downtown – tổ hợp quy mô lớn đang được triển khai bên sông Hàn – được xem là bước đi cụ thể trong quá trình tiếp cận xu hướng này.
Mô hình đô thị ven sông và những kinh nghiệm quốc tế
Trong chiến lược phát triển đô thị hiện đại, các dòng sông không còn bị giới hạn vai trò là yếu tố cảnh quan hay ranh giới địa lý, mà dần trở thành trục tổ chức không gian đô thị. Nhiều thành phố lớn đã lựa chọn phát triển các quần thể ven sông được quy hoạch như một “đô thị thu nhỏ”, tích hợp đồng bộ các chức năng sinh hoạt, văn hóa, thương mại, giải trí và lưu trú, qua đó gia tăng sức sống cho khu vực trung tâm.
Elizabeth Quay tại Perth (Australia) là một ví dụ điển hình. Được đưa vào vận hành từ năm 2016, dự án đã tái cấu trúc một phần bờ sông Swan vốn ít được khai thác, hình thành không gian ven sông hiện đại với bến du thuyền, quảng trường, công viên, tuyến đi bộ và hệ thống dịch vụ thương mại – ẩm thực. Theo đánh giá của giới quy hoạch, thành công của Elizabeth Quay đến từ cách tiếp cận phát triển lấy không gian công cộng làm trọng tâm, đồng thời tôn vinh các giá trị bản địa thông qua di sản thổ dân, nghệ thuật địa phương và hệ sinh thái tự nhiên.
Tại châu Á, Panlong Tiandi (Bàn Long Thiên Địa) ở Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy khả năng tái sinh không gian ven nước gắn với bảo tồn di sản. Từ một thủy trấn cổ có lịch sử gần 1.400 năm, khu vực này được tái phát triển thành tổ hợp đô thị quy mô lớn trên diện tích hơn 50 ha, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và các hoạt động đương đại. Dự án bảo tồn hệ thống kênh rạch nguyên bản, đồng thời phát triển hàng trăm nghìn mét vuông không gian xanh công cộng, khu dân cư và các chức năng thương mại – văn hóa. Lượng khách lớn ngay trong giai đoạn đầu vận hành cho thấy sức hấp dẫn của mô hình đô thị ven sông khi được phát triển bài bản và có chiều sâu văn hóa.
Từ các trường hợp trên, có thể nhận diện những đặc điểm chung của mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông”: mật độ xây dựng được kiểm soát, ưu tiên không gian mở và mặt nước; dòng sông giữ vai trò trung tâm tổ chức các hoạt động cộng đồng, lễ hội, văn hóa và kinh tế dịch vụ; qua đó hình thành nhịp sống đô thị sôi động nhưng vẫn đảm bảo tính cân bằng.
Da Nang Downtown và định hướng phát triển không gian sông Hàn
Trong bối cảnh đó, Da Nang Downtown được quy hoạch theo mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông”, với mục tiêu hình thành một tổ hợp đa chức năng gắn kết chặt chẽ với không gian sông Hàn. Dự án bao gồm các hạng mục như công viên văn hóa – vui chơi giải trí, phố thương mại ven sông, nhà hát quy mô 4.000 chỗ, khu lễ hội nghệ thuật ánh sáng, cùng hệ thống căn hộ cao cấp, khách sạn 5 sao, văn phòng hạng A và tòa tháp biểu tượng cao 408 m, dự kiến trở thành một trong những công trình cao nhất khu vực miền Trung.

Không gian cảnh quan của dự án do EDSA (Mỹ) thiết kế, lấy cảm hứng từ lá cờ ngũ sắc trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Ý tưởng này được cụ thể hóa thành trục tổ chức không gian xuyên suốt, với các lớp cảnh quan phân tầng rõ ràng, phát triển từ lõi trung tâm lan tỏa ra toàn khu, tạo nên cấu trúc đô thị mạch lạc và có tính nhận diện cao.
Trung tâm của Da Nang Downtown là khu lễ hội, được định hướng trở thành điểm tổ chức các hoạt động biểu diễn và sự kiện quy mô lớn, trong đó có các chương trình nhạc nước ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại. Bao quanh khu lõi là các dãy nhà thương mại thấp tầng, kết nối trực tiếp với không gian lễ hội, hình thành các tuyến phố dịch vụ hoạt động liên tục ngày và đêm.
Bên cạnh đó, hệ thống kênh nước dài khoảng 2 km uốn quanh dự án vừa đóng vai trò điều hòa vi khí hậu, vừa tạo thêm không gian trải nghiệm gắn với mặt nước. Các khối nhà cao tầng được bố trí bao quanh lõi trung tâm, góp phần định hình đường chân trời đô thị và mở rộng tầm nhìn hướng sông Hàn và khu vực ven biển. Toàn bộ dự án được bao bọc bởi công viên ven sông, đóng vai trò như vùng đệm xanh, đồng thời mở rộng không gian công cộng cho người dân thành phố.
Theo ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, trong giai đoạn phát triển mới, tổ hợp Da Nang Downtown được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những sản phẩm du lịch trọng điểm, đồng thời tạo thêm động lực và hạ tầng cho ngành du lịch thành phố, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách trong và ngoài nước.
Ở góc độ quy hoạch và phát triển đô thị, Da Nang Downtown không chỉ là một dự án đơn lẻ, mà còn phản ánh nỗ lực của Đà Nẵng trong việc tiếp cận các mô hình đô thị ven sông hiện đại, đặt dòng sông vào vị trí trung tâm của đời sống đô thị và phát triển kinh tế dịch vụ trong dài hạn.
Trang thông tin chính thức Da Nang Downtown tại: https://danangdowntown.org/



